ኢአርፒ ለኢትዮጵያ ድርጅቶች፦ በ2026 ሊያሟላቸው የሚገቡ ነገሮች

የተሻሻለው፦ ጥቅምት 2026

አብዛኞቹ የኢአርፒ ሲስተሞች የተሰሩት ለሌሎች አገሮች ነው። በኢትዮጵያ ኢአርፒ ከመጀመሪያው የደመወዝ ክፍያ ጀምሮ የአገር ውስጥ ደንቦችን በትክክል መተግበር አለበት፦ የ2025 የገቢ ግብር ምጣኔዎችን፣ ጡረታን፣ ተ.እ.ታንና ተቀናሽ ግብርን፣ የኢትዮጵያን የቀን አቆጣጠርና ከ2026 ጀምሮ ከገቢዎች ሚኒስቴር ጋር የሚደረገውን ቅጽበታዊ የኤሌክትሮኒክ ደረሰኝ ምዝገባ። ይህ ጽሑፍ ኢአርፒ ከመምረጥዎ በፊት ሊያረጋግጧቸው የሚገቡ ነገሮችን ይዘረዝራል።

ደመወዝ፦ የገቢ ግብርና ጡረታ

• በወር ከ0 – 2,000 ብር፦ 0%
• ከ2,001 – 4,000 ብር፦ 15%
• ከ4,001 – 7,000 ብር፦ 20%
• ከ7,001 – 10,000 ብር፦ 25%
• ከ10,001 – 14,000 ብር፦ 30%
• ከ14,000 ብር በላይ፦ 35%

እነዚህ ወርሃዊ የሥራ ገቢ ግብር ምጣኔዎች ከሐምሌ 2017 ዓ.ም. (ጁላይ 2025) ጀምሮ ተግባራዊ ከሆነው የገቢ ግብር (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር 1395/2025 የተወሰዱ ናቸው። በአዋጅ ቁጥር 1268/2022 መሠረት የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ከሠራተኛው 7% እና ከአሠሪው 11% ነው። ኢአርፒዎ ሁለቱንም በራስ-ሰር አስልቶ ወርሃዊ ማሳወቂያዎችን ማዘጋጀት አለበት።

ተ.እ.ታና ተቀናሽ ግብር

• ታክስ በሚከፈልባቸው አቅርቦቶች ላይ በመደበኛው 15% ምጣኔ ተ.እ.ታ፣ ከትክክለኛ ደረሰኞችና ማሳወቂያዎች ጋር
• ከ20,000 ብር በላይ ለሆኑ የዕቃ ክፍያዎችና ከ10,000 ብር በላይ ለሆኑ የአገልግሎት ክፍያዎች 3% ተቀናሽ ግብር (ከኦገስት 7 ቀን 2025 በፊት 2% ነበር)
• አቅራቢው TIN ማቅረብ ካልቻለ 30% ተቀናሽ
• ለእያንዳንዱ አቅራቢ የሚሰጡና የሚከታተሉ የተቀናሽ ደረሰኞች

የተቀናሽ ግብር በኢትዮጵያ፦ 3% እና ተ.እ.ታ ማን ይቀንሳል?

ከገቢዎች ሚኒስቴር ጋር የኤሌክትሮኒክ ደረሰኝ

በመመሪያ ቁጥር 1142/2026 መሠረት ደረሰኞችና ሪሲቶች በቅጽበት በገቢዎች ሚኒስቴር መመዝገብና IRN እና ኪውአር ኮድ መያዝ አለባቸው። ከሚኒስቴሩ ሥርዓት ጋር መገናኘት የማይችል ኢአርፒ ተጨማሪ መፍትሄ ወይም መተካት ያስፈልገዋል።

ኤሌክትሮኒክ ደረሰኝ በኢትዮጵያ፦ የመመሪያ 1142/2026 ማብራሪያ

የኢትዮጵያ የቀን አቆጣጠርና ቋንቋ

ሠራተኞችና ኦዲተሮች በኢትዮጵያ የቀን አቆጣጠር ይሰራሉ፤ ብዙ ተጠቃሚዎችም አማርኛን ይመርጣሉ። ጥሩ ኢአርፒ ሁለቱንም የቀን አቆጣጠሮች ያሳያል፣ ይፋዊ ሰነዶችን በትክክል ያትማል፣ እያንዳንዱ ተጠቃሚም ቋንቋውን እንዲመርጥ ያስችላል።

ከመምረጥዎ በፊት የሚፈተሹ ነጥቦች

1. የ2025 የገቢ ግብር ምጣኔዎችንና 7% / 11% ጡረታን ያለ እጅ ሥራ ይተገብራል?
2. በእያንዳንዱ ግዢና ሽያጭ ላይ ተ.እ.ታን፣ 3% ተቀናሽንና የTIN ደንቦችን ያስተናግዳል?
3. ደረሰኞችን በገቢዎች ሚኒስቴር (IRN እና ኪውአር ኮድ) ማስመዝገብ ይችላል?
4. የኢትዮጵያ የቀን አቆጣጠርንና አማርኛን ይደግፋል?
5. በበርካታ ቅርንጫፎች፣ ኩባንያዎችና ምንዛሬዎች ይሰራል?
6. የመረጃዎ ባለቤት ይሆናሉ? የአገር ውስጥ ቡድን ሊደግፈውና ሊቀይረው ይችላል?

የእልፍ ኢአርፒ እንዴት ያሟላዋል

የእልፍ ኢአርፒ ፋይናንስን፣ ሽያጭን፣ ግዢን፣ ክምችትን፣ ማምረቻን፣ ግብርናን፣ ግንባታን፣ የሰው ኃይልና ደመወዝን እና ሌሎችንም በአንድ ሲስተም ያቀናጃል፤ ለኢትዮጵያ ታክስ፣ ጡረታና የቀን አቆጣጠር የተዘጋጀ ሲሆን የኢቲኢምስ ኤሌክትሮኒክ ደረሰኝ አብሮት አለ። በአማርኛና በእንግሊዝኛ በስልክ፣ በታብሌትና በኮምፒውተር ይሰራል፤ በአዲስ አበባ ያለው ቡድናችን ይተክለዋል፣ ያሰለጥናል፣ ይደግፈዋል።

ምጣኔዎቹ በ2025 ማሻሻያዎች የታተሙት ሲሆኑ ሊለወጡ ይችላሉ። ይህ ጽሑፍ የታክስ ወይም የሕግ ምክር አይደለም፤ ከገቢዎች ሚኒስቴር ወይም ከታክስ አማካሪዎ ጋር ያረጋግጡ።