ነጻ መሳርሒ

ናይ እልፍ ሰርተፊኬት መሳርሒ፦ መፍትሕታትን ሰርተፊኬታትን ብዘይ OpenSSL

ንዝኾነ ሰርተፊኬት ሃቢ ናይ ብሕቲ መፍትሕን CSRን ኣዳሉ፣ ፋይላት ሰርተፊኬት ኣንብብን ቀይርን፣ ፈርምን ምስጥርን፤ ኣብዚ ገጽ ወይ ብነጻ መተግበሪ ን Windows፣ Mac፣ Linux። ንኤሌክትሮኒካዊ ቅብሊት MoR፣ ፋይዳ፣ ቴሌብርን ውህደት ባንክን ኢትዮጵያ ዝተዳለወ፣ ንዝኾነ ሰርተፊኬት ይጠቅም። መፍትሕካ ኣብ ኮምፒተርካ ይጸንሕ።

ብቐሊል ቋንቋ

• ናይ ብሕቲ መፍትሕ፦ ምስጢርካ እዩ። ኣብ ክንዳኻ ይፍርም። ዝሓዞ ሰብ ከማኻ ክሰርሕ ይኽእል፣ ስለዚ ንዝኾነ ሰብ ኣይስደድን።
• ህዝባዊ መፍትሕ፦ ዝኾነ ሰብ ክርእዮ ዝኽእል ተዛማዲ ክፋል። ናይ ብሕቲ መፍትሕ ዝፈረሞ የረጋግጽ።
• CSR፦ ሕቶ ሰርተፊኬት። ዝርዝርካን ህዝባዊ መፍትሕካን ይሕዝ፣ ናይ ብሕቲ መፍትሕ ፈጺሙ ኣይሕዝን። ንሃቢ ኣካል እትህቦ እዚ እዩ።
• ሰርተፊኬት፦ እቲ ሃቢ ኣካል ዝመልሰልካ። እዚ ህዝባዊ መፍትሕ ናትካ ምዃኑ ክሳብ ዝተወሰነ ዕለት የረጋግጽ።
• ሰርተፊኬት ሃቢ (CA)፦ ሰርተፊኬት ዝህብ ኣካል። ንኤሌክትሮኒካዊ ቅብሊት MoR፣ INSA እዩ።
• መስመር፦ ሰርተፊኬትካን ሰርተፊኬታት እቶም ዝሃቡን ብሓባር።
• ቅርጺ ፋይል፦ PEM ጽሑፍ እዩ፤ DER ሓደ ነገር ብባይነሪ እዩ፤ Base64 ባይነሪ ከም ጽሑፍ ንምጽሓፍ እዩ። PFX (ወይ P12) መፍትሕን ሰርተፊኬታትን ብሓደ መሕለፊ ቃል ይሕዝ። P7B ሰርተፊኬታት ጥራይ ይሕዝ። JWK ብ JSON ዝተጻሕፈ መፍትሕ እዩ።

ኤሌክትሮኒካዊ ቅብሊት MoR፣ ስጉምቲ ብስጉምቲ

• ስም ትካል፣ TIN፣ ቁጽሪ ሲስተምን ኢመይልን ኣእትዉ፣ ድሕሪኡ ኣዳልዉ።
• ብሕታዊ መፍትሕ ኣውሪድኩም ብውሕስና ዓቅቡ። ኣብ ካልእ ቦታ የለን።
• CSR ኣውሪድኩም ምስ ቅጥዒ ሕቶ ሰርቲፊኬት ናብ INSA (ica@insa.gov.et) ብኢመይል ስደዱ።
• ሰርቲፊኬት ምስ በጽሐ ኣብ ደረጃ 3 ምረጽዎን Base64 ቅድሑን።
• ንምሕዳስ፣ ሲስተማትኩም ነቲ ሓደ መፍትሕ ክቕጽሉ «ዘለኒ መፍትሕ ክጥቀም» ምረጹ።
• ስርዓት ቅብሊትካ ኣበይ ይኹን ኣብ ናትካ ኣገልጋሊ፣ ኣብ ኩባንያ ሆስቲንግ ወይ ከም ወኪል ኣብ ኮምፒተርካ፣ ፋይል መፍትሕ ናብቲ ስርዓት ዝዕቅቦ ቦታ ጥራይ፣ ብቑጽጽርካ ይኸይድ።

ፋይዳ፣ ሃገራዊ መንነት

• እቲ መምርሒ private_key_jwt ምስ RS256 ይጥቀም። ምስጢር ዓሚል የለን፤ ስርዓትካ ብ RSA ናይ ብሕቲ መፍትሕ ይፍርም።
• ዓሚል ፈተና፦ ኣብዚ ሓድሽ RSA 2048 መፍትሕ ኣዳሉን ህዝባዊ JWK ኣመዝግብን።
• ሓቀኛ ኣጠቓቕማ፦ ናይ ብሕቲ መፍትሕ ሰርተፊኬት መሻርኽትኻ ተጠቐም። እቲ መሳርሒ ምስማዖም የረጋግጽ፣ ካልእ መፍትሕ invalid_client የስዕብ።
• ናይ ሓደ መስመር Base64 ዋጋ ናብ ቅንብር PRIVATE_KEY ኣገልጋሊኻ ቅዳሕ። ካብ ኮድን ኢመይልን ኣርሕቖ።

ንትካላት ስርዓት ብ eSignet ምስ ፋይዳ ዘራኽቡ። ብኣባል መደብ ፋይዳ ዝተሓትመ መምርሒ ውህደት VeriFayda 2.0 ይስዕብ፣ ስለዚ ዝርዝራት ምስ ጉጅለ ፋይዳ ኣረጋግጽ። እዚ መሳርሒ መንነት ካርድ ኣየንብብን፣ ናይ ዝኾነ ሰብ ሓበሬታ መንነት ኣይሕዝን።

ቴሌብርን ባንክታትን

• ቴሌብር፦ ክፉት ምንጪ ውህደታት ጽምዲ RSA መፍትሕ ይገልጹ። ህዝባዊ መፍትሕካ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ብሓደ መስመር Base64 ብዘይ ኣርእስቲ፣ ንቴሌብር ትህብ፣ ብናይ ብሕቲ መፍትሕካ ትፍርም። ገሊኦም ብ RSA-PSS፣ ገሊኦም ብ PKCS#1 ይፍርሙ፣ ስለዚ ፖርታል ገንቢታት ቴሌብር ስዓብ።
• ባንክታትን ስርዓታት ክፍሊትን፦ ነፍሲ ወከፍ ናቱ ሕጊ ኣለዎ። ዓይነትን መጠንን መፍትሕ፣ ዓውድታት CSR እንታይ ክሕዙ ከም ዘለዎምን ከመይ ከም ዝስደድን ንጉጅለ ውህደት ሕተት።
• ኣቕራቢ መን ይኹን፣ ናይ ብሕቲ መፍትሕ ምሳኻ ይጸንሕ። ናብኦም ዝኸይድ CSR ወይ ህዝባዊ መፍትሕ ጥራይ እዩ።

እዞም ውህደታት ባዕልኻ እተዳልዎ ጽምዲ መፍትሕ ወይ CSR ይጥቀሙ። እዚ መሳርሒ ወግዓዊ ሰነድ ቴሌብር ወይ ባንክ ኣይስዕብን፣ ስለዚ ዝርዝር ምስ ኣቕራቢ ኣረጋግጽ።

ካልኦት ሃባት ኣካላትን መርበባትን

መርበብ ሓበሬታ ወይ ካልእ ሃቢ ኣካል ምረጽ፣ ሃቢኻ ዝሓቶ ምላእን ኣዳሉን። ነፍሲ ወከፍ ሃቢ ንዓይነት፣ መጠን መፍትሕን ኣገባብ ምሕታትን ናቱ ሕጊ ኣለዎ፣ ብዙሓት CSR ብኢመይል ዘይኮነስ ብቕጥዒ መርበቦም ይቕበሉ፣ ስለዚ መምርሒኦም ስዓብ። ከም teleSign ዝበሉ ካልኦት ኣገልግሎታት ኢትዮጵያ ናቶም ኣሰራርሓ ኣለዎም። ሃቢኻ ኢመይል እንተተቐበለ፣ እቲ መሳርሒ CSR ዝተተሓሓዘ መልእኽቲ የዳሉ፣ መተግበሪ ኮምፒተር ድማ ብናትካ ኣገልጋሊ ኢመይል ክሰዶ ይኽእል።

ኣየናይ ትእዛዝ OpenSSL ኣበይ ኣሎ

• openssl genpkey, genrsa, ecparam: Key and CSR
• openssl req -new: Key and CSR
• openssl req -x509, openssl x509 -req -CA: Own certificates
• openssl x509 -text, req -text, verify: Read a file
• openssl pkcs12, pkcs8, pkey, rsa, x509 -outform, crl2pkcs7, certutil -encode: Convert
• openssl dgst, dgst -sign, dgst -verify, enc, rand: Sign and encrypt
• openssl s_client: Check a server (desktop app)

ዘይገብሮ

• እሙን ሰርተፊኬት ኣይህብን፦ ሃቢ ኣካል ጥራይ እዩ ዝኽእል። ባዕልኻ ዝፈረምካዮ ንናትካ ስርዓታትን ፈተናን እዩ።
• መስመር ትእዛዝ ወይ ስክሪፕት የብሉን፦ ኣብ ኣገልጋሊ ንኣውቶማቲክ OpenSSL ይተርፍ።
• USB ቶከን ወይ ስማርት ካርድ ኣይጥቀምን፦ መፍትሕ ፋይል ክኸውን ኣለዎ።
• S/MIME፣ CMS፣ CRL፣ OCSP፣ secp256k1ን MD5ን የብሉን።
• ኣረጊት ብመሕለፊ ቃል OpenSSL ዝተሓለዉ PEM መፍትሕታት (መስመር Proc-Type ዘለዎም) ኣይኽፈቱን። ብቕርጺ PKCS#8 ዘለዉ ይኽፈቱ።

ብሕታዊ መፍትሕኩም ብውሕስና ሓዙ

ነዚ መፍትሕ ዝሓዘ ዝኾነ ሰብ ብስምኩም ቅብሊት ክፍርም ይኽእል። እትኣምንዎ ኮምፒተር ተጠቐሙ፣ ቅዳሕ ኣብ ውሑስ ቦታ ዓቅቡ፣ መፍትሕ ብኢመይል ወይ ብቻት ኣይትለኣኹ፣ ንነፍሲ ወከፍ ቁጽሪ ሲስተም ድማ ሓደ መፍትሕ ተጠቐሙ።

ብሕታዊ መፍትሐይ ናብ እልፍ ይኸይድ ድዩ?

ኣይኸይድን። ብራውዘርኩም ነቲ መፍትሕ ብናቱ ክሪፕቶግራፊ የዳልዎ፤ እዚ ገጽ ድማ ናብ ዝኾነ ቦታ ኣይለኣኾን። ንምርግጋጽ ገጽ ከፊትኩም ኢንተርነት ኣቋርጹን ኣዳልዉን፤ ገና ይሰርሕ።

ኣብ ክንዲ OpenSSL እዚ ክጥቀም እኽእል ድየ?

እወ። መምርሒ ሰርቲፊኬት MoR ትእዛዛት OpenSSL ከም ኣብነት ይጥቀም፣ ካልኦት መሳርሒታት ክጥቀሙ ከም ዝከኣል ድማ ይገልጽ። እዚ ገጽ ተመሳሳሊ ናይ 3024 ቢት RSA መፍትሕ ብተመሳሳሊ መደበኛ ቅርጺ፣ መምርሒ ዝሓቶም መዓላታት ዝሓዘ CSR ድማ የዳሉ።

ናብ INSA እንታይ እልእኽ?

ፋይል CSRን ዝተመልአ ቅጥዒ ሕቶ ሰርቲፊኬትን ጥራይ፣ ብኢመይል ናብ ica@insa.gov.et። ብሕታዊ መፍትሕ ፈጺምኩም ኣይትለኣኹ።

ሓደ ሰርቲፊኬት ኣይእኽልን ዝብል ስለምንታይ እዩ?

እቲ ዝተፈርመ መእተዊ MoR በይኑ ዘሎ ሰርቲፊኬት ብጌጋ 67012 ኣይቅበልን። INSA ዝህቦ ምሉእ ሰንሰለት የድልዮ፦ ናትኩም ሰርቲፊኬትን ዝሃብዎ ሰርቲፊኬታትን።

ምስ ETEIMS ን ካልኦት ሲስተማትን ይሰርሕ ድዩ?

እወ፣ እቶም ፋይላት መደበኛ እዮም። ባዕልኹም ኣብ እተመሓድርዎ ሰርቨር መፍትሕን ሰርቲፊኬትን ናብ ሲስተምኩም ኣእትዉ። እልፍ ኣብ ዘስተናግዶ ሲስተም፣ መፍትሕኩም ምስ ኤጀንት ፊርማ ኣብ ናትኩም ማሽን ክጸንሕ ይኽእል፤ እቲ ኤጀንት ናቱ መፍትሕ ከዳሉ ድማ ይኽእል። ናብ ዝተስተናገደ ሲስተም ምጽዓን ምርካብ ስለ ዝኾነ፣ ዝተመዝገበ ፍቓድኩም የድልዮ።

ቁጽሪ ፋይዳይ ወይ መንነት ካርደይ ኣብዚ ክጥቀም ይኽእል ድየ?

ኣይፋል፣ ኣየድልን። እዚ መሳርሒ ስርዓቶም ምስ ፋይዳ ንዘራኽቡ ትካላት እዩ። መፍትሕታቶም የዳሉን ይቕይርን። ቁጽሪ መንነት፣ ካርድ ወይ ኣሰር ኣጻብዕ ፈጺሙ ኣይሓትትን።

እቲ መሳርሒ CSR ከመይ ይሰድድ?

ኣብዚ ገጽ CSR ዝተተሓሓዘ ረቂቕ ኢመይል የዳሉ፣ ብፕሮግራም ኢመይልካ ይኽፈት። መተግበሪ ኮምፒተር ባዕሉ ክሰድድ ይኽእል፦ ዝርዝር ኣገልጋሊ ኢመይልካ ሓንሳብ ኣእቱ። እቲ ኢመይል ካብ ኣካውንትካ ብኣገልጋሊኻ ይኸይድ፣ ብእልፍ ኣይሓልፍን፣ መሕለፊ ቃልካ ድማ ኣይዕቀብን። ናይ ብሕቲ መፍትሕ ዝሓዘ ተተሓሒዙ ይንጸግ።

Windows ወይ Mac ብዛዕባ እቲ መተግበሪ ስለምንታይ የጠንቅቕ?

እቲ መተግበሪ ገና ሰርተፊኬት ፌርማ ኮድ የብሉን፣ ስለዚ ስርዓትካ ነቲ ኣሕታሚ ኣይፈልጦን። ቅዳሕካ ቅኑዕ ምዃኑ ንምርግጋጽ SHA-256 ብመሳርሒ ሃሽ ናይዚ ገጽ ምስቲ ዝተሓትመ ዝርዝር ኣወዳድር።

መተግበሪ ኮምፒተር እንታይ ይሰድድ?

ዝሓተትካዮ ጥራይ፦ ኢመይልካ ብኣገልጋሊኻ፣ ከምኡ'ውን ክፍትሾ ምስ ዝሓተትካዮ ኣገልጋሊ ርክብ። ክትትልን ምርመራ ምምሕያሽን የብሉን፣ መፍትሕካ ካብቲ ገጽ ኣይወጽእን። ዝሰርሓሉ ኣድራሻ ካብ ናትካ ኮምፒተር ጥራይ ይብጻሕ።

ቴሌብር CSR የድልዮ ድዩ?

ክፉት ምንጪ ውህደታት ኣብ ክንዲ CSR ህዝባዊ መፍትሕካ ንቴሌብር ዝወሃበሉ ጽምዲ መፍትሕ ይገልጹ። እቲ መሳርሒ ክልቲኦም የዳሉ፣ ስለዚ ንዝኾነ ድሉው ኢኻ። ኣብ ፖርታል ገንቢታት ቴሌብር ኣረጋግጽ።

ኤሌክትሮኒካዊ ቅብሊት ከተጀምሩ ትደልዩ? ተወከሱና